Komentari

Kecmanović: Krajišnik je i u Beogradu i u Banjaluci i u Srpskom Sarajevu nacionalni junak

U POLITIKU JE UŠAO TIH, GOTOVO NA SPOREDNA VRATA A POSTAO – BR. 2 U NACIONALNOM POKRETU
  • Iako nacionalno ubjedljivo najtvrđi, Momčilo Krajišnik je bio za Aliju Izetbegovića najprihvatljiviji, gotovo omiljeni srpski pregovarač. Kada je odbijao predlog suprotne strane, ostavljao je utisak da mu je iskreno žao što ne može sagovorniku da izađe u susret
  • Haška kvalifikacija da je ratni zločinac pala mu je teže nego više od deceniju i po robije   
  • Visoko je cijenio Dodikov doprinos borbi za opstanak i napredak RS, podržavao ga i sa njim sarađivao, ali nije krio nezadovoljstvo što je njegova matična stranka izgubila primat u borbi za nacionalnu stvar, koja je prožimala njegovo biće kao malo kog drugog Srbina
  • Treba čitati Krajišnikove memoarske zapise, jer se iz tih redova, ali i između redova, može najbolje saznati „Kako se rađala Republika Srpska“

Piše: Nenad KECMANOVIĆ

MOMČILO Krajišnik, predratni komercijalni direktor jedne od brojnih radnih organizacija sarajevskog „Energoinvesta“, u politički život je ušao relativno kasno, tek sa formiranjem Srpske demokratske stranke. I to tiho, nenametljivo, gotovo na sporedna vrata, da bi stigao do br. 2 u nacionalnom pokretu.

Kako sam skromno piše u memoarskim zapisima naslovljenim Kako se rađala Republika Srpska“, na slavi na koju je krenuo sa prijateljem Radovanom Karadžićem, uz veliko poštovanje i pažnju slušao je riječi uglednih srpskih intelektualaca i inicijatora formiranja nacionalne stranke.

Njegova prednost bila je u tome što je bio čovjek iz naroda.

Nakon završenog radnog vremena u firmi, vraćao se kući u Zabrđe, jedno od srpskih sela oko Sarajeva, presvlačio se i do sumraka radio na imanju, a onda se družio sa komšijama.

Socijalistička vlast je čak i početkom izborne ’90. iz pluralizma isključivala nacionalne stranke i sa zakašnjenjem ih nevoljko legalizova, a izgledale su neizvjesne i njihove izborne šanse.

Kada je stranka formirana i izašla u javnost, mnogi intelektualci su se povukli u Politički savjet za saradnju sa drugima narodima, u svoju struku i privatni život, ili su bili nezadovoljni ponuđenim kandidaturama.

Poslije više kandidata koji su se ustručavali, Momo Krajšnik, koji se već bio istakao lokalnim aktivnostima, prihvatio je naizgled neatraktivnu funkciju spikera parlamenta, koja je zapala predstavnike srpskog naroda.

Pokazao se kao vrlo darovit parlamentarac, koji je sa beskrajnim strpljenjem vodio maratonske sjednice nesložnih nacionalnih poslanika.

Davao je česte i duge pauze kada se temperatura podizala do tačke ključanja i odnosio sa jednakim poštovanjem prema svim poslanicima.

Nametao je pristojnost u ophođenju, koja u prvim danima parlamentarizma mnogima nije bila svojstvena.

Zabrinute nadolazećom ratom koji se prepoznavao u diskusijama koje je uživo prenosila TV, baščaršijske nene su tješile: „Dok oni Momo rukovodi sjednici, sigurno neće biti rata“.

A kada je kasnije već muslimansko Sarajevo bilo oblijepljeno potjernicama za Karadžićem, Plavšićevom, Koljevićem, jedino je za Krajišnikom je nije bilo.

A pošto su na čelu sa njim srpski poslanici napustili zajedničku skupštinu i formirali svoju nacionalnu, on je zvanično ostao na čelu obje.

Ispostavilo se da je i odličan pregovarač sa muslimanskom stranom, a to je bila glavna linija konfrontacije.

Inovjerne kolege u „Energoinvestu“, koje su ga dobro poznavale, hvalile su njegov tradicionalizam, Srpstvo i pravoslavlje koje nije bilo suprotstavljeno drugima.

Naprotiv, pričali su da im je prvi čestitao vjerske praznike i nudio slobodne dane, što je u komunističko vrijeme bilo politički nepodobno.

A u kasnijim političkim pregovorima sa Izetbegovićem počinjao je sa pričom kako mu je otac govorio da je uvijek bolje da se zamjeri svome nego komšiji muslimanu. Ponavljao je to do monotonije, ali je znao da naciji u povoju godi simboličko priznanje i uvažavanje.

Iako, naprotiv, nacionalno ubjedljivo najtvrđi, bio je za Aliju najprihvatljiviji, gotovo omiljeni srpski pregovarač.

Momčilo Krajišnik, Alija Izetbegović i Krešimir Zubak

Kada je odbijao predlog suprotne strane, ostavljao je utisak da mu je iskreno žao što ne može sagovorniku da izađe u susret.

Bio sam organizator i jedini svjedok njegovog posljednjeg sarajevskog ratnog susreta sa Alijom Izetbegovićem.

Iako pod obostranom paljbom iznad glave, razgovarali su pod svijećama u Krajšnikovom nedirnutom kabinetu pod muslimanskom kontrolom. Veći dio opuštenog kolegijalnog razgovora bio je posvećen ličnim i porodičnim temama i jadikovanju zbog rata, kao da ga je neka viša neimenovna sila izazvala. Na kraju su se složili da ja formulišem rješenje s kojim su se složili, ali bez ikakvih praktičnih konsekvenci.

Imao je kod Srba rijetku osobinu da ljude ne posmatra u jednoj dimenziji i ne odbacuje, da pažljivo odmjerava njihove mane i kvalitete i da na osnovu toga poteže najbolje argumente i uspješno vodi pregovore.

Najzad, bio je nezamenljiv neimar zakonai institucija Republike Srpske.

I oni koji su ga u ponečemu osporavali, priznavali su mu velike zasluge za izgradnju sistema, institucija izakona kroz rad parlamenta u još predratnom periodu. To će se kasnije pokazati presudno važno zaopstanak i današnji status RS.

Nasuprot neprikosnovenom lideru Radovanu Karadžiću, politički nadahnute, pjesničke i boemske prirode, on je bio vrlo staložen, analitičan i sistematičan, pedantan i koncentrisan na svaki detalj.

Radovan Karadžić i Momčilo Krajišnik

Zato su se dobro dopunjavali.

Haškim tužiocima je bio poznat Krajišnikov veliki autoritet i uticaj u vlasti Srpske, ali nisu imali za šta konkretno da ga okrive. Bio je samo spiker parlamenta bez izvršne funkcije, njegovi javni istupi prošli bi bez zamjerke i na konferenciji nekadašnjeg „Socijalističkog saveza radnog naroda“. Jedino za što su mogli da se uhvate bilo je učešće, po funkciji, na sjednicama Predsjedništva RS.

Nije vrijedilo ni to što je imao brojne svjedoke i dokaze da je u vrijeme inkriminisane sjednice na Palama bio u Beogradu na sahrani rođaka.

Dočekao je slobodu, a i da u Beogradu, Banjaluci i Srpskom Sarajevu njega dirljivo dočekaju kao nacionalnog junaka.

Ostala je, međutim, nostalgija za zavičajnim Zabrđem, koje je otišlo na drugu stranu entitetske granice.

Haška kvalifikacija da je ratni zločinac pala mu je teže nego više od deceniju i po robije.

Visoko je cijenio Dodikov doprinos borbi za opstanak i napredak RS, podržavao ga i sa njim sarađivao, ali nije krio nezadovoljstvo što je njegova matična stranka izgubila primat u borbi za nacionalnu stvar, koja je prožimala njegovo biće kao malo kog drugog Srbina.

Posljednje godine života posvetio je organizaciji Stvaraoci Republike Srpske, u koju je okupio preživjele poslanike prvog i istorijskog saziva Narodne skupštine srpskog naroda u BiH. A bavio se i pisanjem političkih uspomena, koje imaju veliku dokumentarnu vrijednost.

Treba čitati Krajišnikove memoarske zapise, jer se iz njegovih redova, ali i između redova, može najbolje saznati „Kako se rađala Republika Srpska“.

Malo li je od Momčila Krajišnika za jedan ovozemljski život?!

 

Dodaj komentar

Klikni ovde da postaviš komentar